Charakterystyka obszaru

Dolina Grabowej stanowi specjalny obszar ochrony siedlisk. Obszar ten jest niezwykle malowniczy z urozmaiconą rzeźbą terenu. Szczególnie wartościowe pod względem walorów przyrodniczych są obszary źródliskowe. Ogółem wyróżnić można tu 16 typów siedlisk Jest to także ważny korytarz ekologiczny.

Położenie
Ostoja obejmuje dolinę rzeki Grabowej od jej źródlisk, aż po Sulechów. Leży na Pojezierzu Zachodniopomorskim, częściowo w obrębie Wysoczyzny Polanowskiej.

Historia i ukształtowanie
Dolina rzeki rozcina wzniesienia morenowe Wysoczyzny Polanowskiej. Południową część ostoi stanowi rozległy obszar źródliskowy z niewielkimi jeziorami i oczkami śródpolnymi.

Ekosystem
Rzeka wraz z otaczającymi je terenami stanowi niezwykle złożony ekosystem. Przeważają w nim siedliska leśne: lasy mieszane porastają 38 % obszaru, a lasy liściaste – 25 %. Jego znaczną część stanowi obszar źródliskowy z mozaiką dobrze zachowanych siedlisk. Wyróżnić tu można lasy grądowe i buczyny, niewielkie jeziorka i śródpolne oczka wodne, torfowiska, a także wilgotne i świeże łąki. Na dalszym odcinku ostoi rzeka tworzy typową dolinę ze zboczami porośniętymi buczynami z dużym udziałem starodrzewi. Na dnie doliny występują dobrze wykształcone zbiorowiska grądowe, a także wilgotne łąki. Liczne i dobrze wykształcone są tu źródliska niewapienne, torfowiska źródliskowe i mechowiska. Na wysiękach wód występują łąki z obficie reprezentowanymi storczykami.

Rzeka ma charakter rzeki pstrągowej, żyje w niej m.in. minóg strumieniowy i głowacz białopłetwy. Nad wodami spotkać można wydrę, a spośród rzadkich gatunków płazów m.in. traszkę grzebieniastą i kumaka nizinnego. Dogodne warunki bytowania znajdują tu ptaki wyszczególnione w Załączniku I do Dyrektywy Ptasiej: bielik, derkacz, dzięcioł czarny oraz muchołówka mała.
Duża jest różnorodność warunków siedliskowych na terenie ostoi. Niemalże górski charakter ma jeden z dopływów – rzeka Wielinka – z głęboko wciętą doliną porośniętą buczynami i grądami.

Zagrożenia
Podstawowym zagrożeniem jest zanieczyszczenie wód, szczególnie ściekami komunalnymi, a ponadto intensyfikacja hodowli pstrągów i rozbudowa związanej z tym infrastruktury. Nieodwracalne straty przynieść może także ujmowanie wód źródliskowych na potrzeby gospodarcze. Ponadto obserwuje się zarastanie porzuconych łąk. W lasach niekorzystne jest wycinanie starodrzewi, a także usuwanie martwego drewna z lasu.

Ochrona przyrody
Obszar ten jest włączony do sieci Natura 2000 jako specjalny obszar ochrony siedlisk. Ponadto występują tu dwa rezerwaty przyrody:

• Rezerwat na rzece Grabowej – chroni m.in. naturalne tarliska pstrąga potokowego, strzebli potokowej i głowacza, jak również siedliska występowania bociana czarnego i zimorodka.
• Rezerwat Wieleń – chroniący ekosystemy źródliskowe.

Część ostoi wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu "Okolice Polanowa".